Φαίδων Μαλιγκούδης - Βιβλιογραφία

  • Εκτύπωση

Φαίδων Μαλιγκούδης, Βιβλογραφία (Εργογραφία)

 

Ο Φαίδων Μαλιγκούδης, από τους σπουδαιότερους σλαβολόγους που έχει αναδείξει η Ελλάδα, "έφυγε" στις 30 Οκτωβρίου 2016.

Η έρευνά του κινείτο πρωτίστως γύρω από τη σλαβική ονοματολογία (τοπωνύμια και ανθρωπωνύμια) και τη συμβίωση Βυζαντινών και Σλάβων κατά τον Πρώιμο Μεσαίωνα, αλλά δημοσίευσε και πλήθος κειμένων σχετικών με τη νεότερη και σύγχρονη ιστορία και τις διακρατικές σχέσεις και πολιτισμικές επαφές. Μολονότι τού ασκήθηκε κριτική, τόσο για τις απόψεις περί ειρηνικής συμβίωσης και το ιδεολόγημα γύρω από τον "κόσμο του παλατιού και τον κόσμο της καλύβας", όσο και για τις επαναλήψεις ή αντιφάσες από κείμενο σε κείμενο, δεν μπορεί να παραγνωριστεί ούτε να αγνοηθεί η συμβολή του στον τομέα των Σλαβικών Σπουδών, αλλά και της γλωσσολογίας, τοπωνυμιολογίας και ονοματολογίας γενικότερα. Κάθε μελέτη που γράφεται πάνω σε σχετικά ζητήματα είναι αδύνατο να ολοκληρωθεί χωρίς να έχει προηγουμένως συμβουλευθεί ο συγγραφέας έστω και μια μελέτη του Μαλιγκούδη. Προς ανάδειξη της συμβολής αυτής στην έρευνα,  παρατίθεται εδώ η εργογραφία του, συνοδευόμενη από σύντομο βιογραφικό σημείωμα. Η συλλογή των τίτλων αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολο εγχείρημα και, πιθανόν, είναι ελλιπής. Αν ο αναγνώστης έχει να προτείνει διορθώσεις ή επιπλέον τίτλους, ας επικοινωνήσει με τους διαχειριστές της σελίδας.

Ο Φαίδων Μαλιγκούδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1941. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης (πτυχίο, διδακτορικό δίπλωμα), με υφηγεσία στο Πανεπιστήμιο του Göttingen. Ειδικεύθηκε στη σλαβική φιλολογία και τη μεσαιωνική ιστορία των λαών της Ανατολικής Ευρώπης. Δίδαξε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης από το 1977 έως το 2008, όταν αναγορεύθηκε Ομότιμος Καθηγητής. Επιπλέον, τού απονεμήθηκε η Κυανή Ταινία του Πανεπιστημίου της Σόφιας. Το επιστημονικό του έργο περιλαμβάνει αρκετά βιβλία και πολλά άρθρα, οι τίτλοι των οποίων παρουσιάζονται εδώ, ενώ έδωσε πολυάριθμες διαλέξεις και εκφώνησε λόγους σε διάφορες περιστάσεις. Αρθρογραφούσε για πολλά χρόνια στην Ελευθεροτυπία και ήταν κύριος επιμελητής του αξιόλογου εκλαϊκευτικού περιοδικού "Ε-Ιστορικά".

 

1973
Die Institution des župans als Problem der frühslavischen Geschichte, Cyrillomethodianum 2, 61-76

 

1974
Μια σλαβική επιγραφή της Μακεδονίας και τα διδάγματά της, Μακεδονικά 14, 392-395

 

1975
Ein mittelbulgarisches Rätsel, Cyrillomethodianum 3, 174-177

 

1976
Die Länder der unteren Donau im 10.-12. Jh., Etudes Balkaniques 3, 132-135

Ένα αλβανικό όνομα στις βυζαντινές πηγές, Βυζαντινά 8 (1976), 161-165

 

1977
Bulgarische Lehnwörter im Dialekt des Dorfes Germas, Balkansko ezikoznanie 20:4, 59-63Πρόσφατες μελέτες βυζαντινής ιστορίας σε σλαβικές γλώσσες, Βυζαντινά 9, 97-114

 

1978
Die Nachrichten des Nicetas Choniates über die Entstehung des Zweiten Bulgarischen Staates, Βυζαντινά 10, 51-147 [V. Gjuzelev, Neue Untersuchung über den Aufstand der Asseniden: Phaedon Malingoudis: Die Nachrichten des Niketas Choniates über die Entstehung des zweiten bulgarischen Staates, στο: Miscellanea Bulgarica 3, Forschungen zur Geschichte Bulgariens im Mittelalter, Mitteilungen des Bulgarischen Forschungsinstitutes in Österreich, Verein "Freunde des Hauses Wittgenstein", Wien, 259-264]

Über drei Titel byzantinischen Ursprungs im mittelalterlichen Bulgarien, Etudes Balkaniques 14.3, 78-83

 

1979
Slavische Pflanzenbenennungen im Neugriechischen, Balkansko ezikoznanie 22:3, 47-49

Slavisches aus dem byzantinischen Kleinasien, Munchener Zeitschrift fur Balkankunde 2, 227-229 [βλ. επόμενο]

Σλαβικά ονόματα από τη βυζαντινή Βιθυνία, Ελληνικά 31, 494-496 [βλ. προηγούμενο]

Die mittelalterlichen kyrillischen Inschriften der Hämus-Halbinsel. Teil I. Die bulgarischen Inschriften, Association Hellénique d’Études Slaves, Θεσσαλονίκη, 122 σ. [M. Matejic, Slavic Review 42:3 (1983), 520-521]

 

1980
Βιβλιοκρισία του: “M. Weithmann, Die slawische Bevölkerung auf der griechischen Halbinsel, Ein Beitrag zur historischen Ethnographie Südosteuropas, Munich 1978”, Zeitschrift für Balkanologie 16, 212-219

 

1981
Studien zu den slavischen Ortsnamen Griechenlands. 1. Slavische Flurnamen aus der messenischen Mani, Akademie der Wissenschaften und der Literatur - Mainz (Abhandlung der Geister- und Sozialwissenschaften Klasse; 1981. Nr. 3) & Franz Steiner Verlag, Wiesbaden, 192 σ.  [J. Udolph, Beitrage zur Namenforschung. Heidelberg. Neue Folge, 17 (1982), 472-475 // H. Borek, Onomastica: pismo poświęcone nazewnictwu geograficznemu i osobowemu oraz innym nazwom własnym 28 (1983), 285-287 // H. Ditten, Byzantinoslavica 44 (1983), 71-74 // H. D. Pohl, Indogermanische Forschungen 89 (1984), 363-365]

"Die Bulgaren in Byzantinischen Reich". Kritische Bemerkungen, Balkan Studies 22:2, 247-267

Zu einigen Verfassungstermini des Codex Suprasliensis, Cyrillomethodianum 5, 197-201

 

1982
Po vaprosa za proiskhoda na Komitopulite, στο: Parvi mezhdunaroden kongres po balgaristika, Dokladi, τ. 1, Sofija, 70-75

 

1983
Zur slavischen Mikrohydronymie der s. w. Peloponnes, στο: Geografia nazewnicza: materiały, Warszawa, 71-82

Toponymy and History. Observations concerning the Slavonic Toponymy of the Peloponnese, Cyrillomethodianum 7, 99-111

Historische Aspekte der slavischen Toponymie eines byzantinischen Dorfes, Sborník prací Pedagogické Fakulty Ostravské Univerzity (Acta Paedagogicae Ostraviensis, Series D-19) 86, 101-106

Βιβλιοκρισία του: “G. Schramm, Eroberer und Eingesessene. Geographische Lehnnamen als Zeugen der Geschichte Südosteuropas im ersten Jahrtausend n. Chr., Stuttgart 1981”, Byzantinoslavica 44:2, 225-229

 

1984
Zur frühslavischen Sozialgeschichte im Spiegel der Toponymie, στο: Der Eigenname in Sprache und Gesellschaft. XV. Internationaler Kongreß für Namenforschung. 13.-17. August 1984, τ. 6, Leipzig, 163-168

 

1985
Zur frühslawischen Sozialgeschichte im Spiegel der Toponymie, Zeitschrift für Slawistik 30:6, 873-876

Zur frühslawischen Sozialgeschichte im Spiegel der Toponymie, Etudes Balkaniques 21:1, 87-91

Za materialnata kultura na rannoslavjanskite plemena v Gartsija, Istoricheski Pregled 41:9-10, 64-71

Die altbulgarischen Inschriften als Geschichtsquelle, Bulgarian Historical Review 13.2, 38-42

 

1986
Historische Voraussetzungen für die Entstehung der altbulgarischen Schule von Ochrid, στο: Europa in der zweiten Hälfte des 9. Jahrhunderts und das slawische Schrifttum, Mitteilungen des Bulgarischen Forschungsinstitutes in Österreich 8:1, 77-84

 

1987
Slavjano-grecheskij simbioz v Vizantii v svete toponimii, Vizantijskij Vremennik 48, 44-52

Frühe slawische Elemente im Namensgut Griechenlands, στο: B. Hänsel (επιμ.), Die Völker Südosteuropas im 6. bis 8. Jahrhundert, Berlin - Munich, 53-68

Frühe apotropäische Personennamenbildungen im Slavischen, Zeitschrift für Balkanologie 23:1, 27-35

Otnosno njakoi slavjano-balgarski lichni imena (VII-IX v.), στο: Vtori mezhdunaroden kongres po balgaristika. Dokladi, 6 (Balgarskite zemi v drevnostta/Balgarija prez srednovekovieto), Sofia, 684-691 [βλ. 1994]

 

1988
Σλάβοι στη μεσαιωνική Ελλάδα, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 132 σ. [H. Ditten, Klio 72:1 (1990), 341]

 

1990
K voprosu o ranneslavjanskom jazychestve: svidetel'stva Psevdo-Kesarija, Vizantijskij Vremennik 51, 86-91

Die Hungersnot in Thessalonike (ca. 676-678), JÖB 40, 145-154

 

1991
Ο λιμός της Θεσσαλονίκης το έτος 685, στο: Επιστημονικό συμπόσιο «Χριστιανική Θεσσαλονίκη», τ. Γ', Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη, 53-62

Σλάβοι στη μεσαιωνική Ελλάδα, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 151 σ. (2η έκδ.)

Η Θεσσαλονίκη και ο κόσμος των Σλάβων, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 155 σ.

 

1992
Η Θεσσαλονίκη και ο κόσμος των Σλάβων, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 155 σ. (1η ανατ.)
Η αμυντική στάση των Ελλήνων απέναντι στο «σλαβικό πρόβλημα», στο: Τετράδια 31, 55-65

 

1993
Aspects of Early Slavic Paganism. The Evidence of Pseudo Kaisarios, στο: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ, Studies in Honor for Speros Vryonis, Jr., τ. 2, New York, 77-86

 

1994
Zur Wehrverfassung der slavischen Stämme im 7. Jahrhundert: Das Zeugnis der Miracula Sancti Demetrii, JÖB, 44, 275-281

Zu einigen slawisch-bulgarischen Personennamen (7.-9. Jh.), στο: Sbornik v chest na Akad. Dimitar Angelov, Sofia, 37-41 [βλ. 1987]

Zur sozialen und ethnischen Assimilierung der Slawen in Byzanz: Der Fall der Rhendakioi, Godishnik na Sofijskija Universitet “Sv. Kliment Okhridski” – Tsentar za Slavjano-vizantijski prouchvanija “Ivan Dujchev” (Annuaire de l’Universite de Sofia “St. Kliment Ohridski”) 87/6 [1996], 13-20

Πρώιμες ειδήσεις για τους Βλάχους στην περιοχή του Βερμίου, στο: Συμπόσιο "Οι Βλάχοι στην ιστορία του ελληνισμού. Παρελθόν-Προοπτικές", Δήμος Βέροιας, 25-26 Ιουνίου 1994 (αδημοσίευτο)

Θρύλος και ιστορική πραγματικότητα, στο: Επιστημονικό συμπόσιο «Χριστιανική Θεσσαλονίκη» (1990), τ. Δ', Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη, 79-86

(επιμ.) Το παιχνίδι με την ιστορία. Ιδεολογικά στερεότυπα και υποκειμενισμός στην ιστοριογραφία, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 118 σ.

Το παιχνίδι με την ιστορία (επίκαιρες αναφορές), στο: Το παιχνίδι με την ιστορία. Ιδεολογικά στερεότυπα και υποκειμενισμός στην ιστοριογραφία, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 55-81

Το «Σκοπιανό ζήτημα»: σημειώσεις από το περιθώριο της επικαιρότητας, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 76 σ.

 

1995
Τα χειρόγραφα της Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου, στο: Επιστημονικό συμπόσιο "Χριστιανική Μακεδονία: Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου Σερρών", Κυριακίδης, Θεσσαλονίκη, 117-123

 

1996
Historisches Erbe und tagespolitische Konjunktur: zum Problem der "Slavophonen" in Griechenland, στο: Von Helmut Wilhelm Schaller, Sprache ud Politik: die Balkansprachen in Vergangenheit und Gegenwart, Sudosteuropa-Gesellschaft (Sudosteuropa-Jahrbuch 27), Munchen, 177-185

 

1997
Η Θεσσαλονίκη και ο κόσμος των Σλάβων, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 166 σ. (2η επαυξ. έκδ.)

 

1999
Ενστάσεις, Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 143 σ.

 

2006
Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 248 σ.
Το «σλαβικό» πρόβλημα στην Ελλάδα. Απόπειρα καταγραφής, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 37-49
Οι «ερυθρόδερμοι» των Σκοπίων, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 51-54
Όψεις του «Μακεδονικού» στη Βουλγαρία σήμερα, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 55-58
«Οίνον νέον εις ασκούς παλαιούς», στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 59-66
Γλωσσική «νόρμα» και εθνική ταυτότητα, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 101-115
Από την επικοινωνία Ελλήνων και Σλάβων κατά τον Μεσαίωνα, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 117-125
Θρύλος και ιστορική πραγματικότητα, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 127-136
Ο «λιμός» της Θεσσαλονίκης το έτος 676, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 145-156
Η πρώτη μνεία Αλβανών στις βυζαντινές πηγές, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 191-196
Πρώιμες ειδήσεις για τους Βλάχους στην περιοχή του Βερμίου, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 197-208
Τα τοπωνύμια ως πηγή της πρώιμης κοινωνικής ιστορίας των σλαβικών φύλων, στο: Ελληνισμός και σλαβικός κόσμος, Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 209-218

 

2013
Σλάβοι στη Μεσαιωνική Ελλάδα, Δέσποινα Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 245 σ. (2η επαυξ. έκδ.)

 

2015
Οι Βούλγαροι Σλάβοι της Ιερισσού (10ος-11ος αι.), στο: Evropejskijat Jugoiztok prez vtorata polovina na X – nachaloto na XI vek: istorija i kultura. Mezhdunarodna konferentsija, Sofija, 6-8 okt. 2014 g., Sofija, 676-684

 

Π.Χ.