Δωρεές

Παρακαλούμε ενισχύστε την προσπάθειά μας

Amount:
 EUR

Χρουσέβσκι και Εικονογραφημένη ιστορία της Ουκρανίας

 

Ο Χρουσέβσκι αποτελεί τον θεμέλιο λίθο, πάνω στον οποίο οικοδομήθηκε το πάνθεον την ουκρανικής ιστοριογραφίας. Το 10-τομο έργο του «Історія України-Руси» τον ανέδειξε μάλλον ως τον επιφανέστερο μεταξύ των Ουκρανών ιστορικών, καθώς αποτελεί βασική πηγή έμπνευσης και βιβλιογραφίας για όλους σχεδόν τους μελετητές της ουκρανικής ιστορίας. Ο συγγραφέας ανήκει αδιαμφισβήτητα σε εκείνη τη γενιά των ιστορικών που προσπάθησαν να γράψουν για πρώτη φορά ολοκληρωμένα την ιστορία ενός λαού στη διαδικασία της εθνογένεσης του. 

Hrousevski

Παρουσιάζουμε εδώ ένα βιβλίο, το οποίο θα μπορούσε να αποτελεί και μια «μινιατούρα» του «Історія України-Руси», το «Иллюстрированная история Украины» («Εικονογραφημένη ιστορία της Ουκρανίας») στα ρωσικά, που εκδόθηκε πιθανόν το 1918, από έναν εκδοτικό οίκο με την επωνυμία «Εκπαίδευση», στην Α. Πετρούπολη. Το βιβλίο περιέχει πάνω από 300 υπέροχες φωτογραφίες, γκραβούρες, χάρτες και σκίτσα, που μαρτυρεί το πάθος του συγγραφέα για την ιστορία του τόπου και του λαού του μέσω της υλικής του κληρονομιάς. Οι χάρτες, που ο ίδιος φαίνεται να σχεδίασε, αποτελούν μια πολύ καλή πηγή για τα τοπωνύμια και τη γεωγραφία των διαφόρων περιοχών της Ουκρανίας, όπως σε γενικές γραμμές την γνωρίζουμε σήμερα. Οι πηγές του συγγραφέα είναι κυρίως χρονικά της εποχής, περιγραφές ταξιδευτών, όπως για παράδειγμα αυτές του άραβα γεωγράφου και ιστορικού, Αλ-Μασουντί.

Η ιστορία του Χρουσέβσκι ξεκινάει από την αρχαιότητα, και τις πρώτες φυλές που εγκαταστάθηκαν στον ουκρανικό χώρο, ενώ αμέτρητες είναι οι αναφορές στους Έλληνες και στους οικισμούς τους, στην Όλβια, τη Δνίστρα και την Χερσώνα. Ταυτόχρονα αναφέρεται στους Άντες και τον πολιτισμό τους και συνεχίζει με τα πρώτα σλαβικά φύλα τα οποία έφταναν στην Ουκρανία. Σε αυτό το σημείο ξεκινάει μια παρουσίαση των πρώτων «ουκρανικών φύλων», δίνει αρκετές λαογραφικές πληροφορίες, αλλά και λεπτομέρειες αναφορικά με τα έθιμα και τις θρησκευτικές αντιλήψεις. Παρόλα αυτά, δεν μένει μόνο σε αυτά και προχωράει σε πιο «ανθρωπολογικές» περιγραφές της κοινωνίας, της οικογένειας, των σχέσεων συγγένειας και της λειτουργίας των κοινοτήτων.

Ο Χρουσέβσκι αφιερώνει σημαντικό κομμάτι του έργου του στην Κιεβιανή Ρωσία, ενώ δε λείπουν οι συνεχείς αναφορές στην ελληνική παρουσία των ακτών της Μ. Θάλασσας. Συνεχίζει με την εξάπλωση του χριστιανισμού στον σλαβικό κόσμο, ενώ πραγματοποιεί μια πρώτη παρουσίαση της περιοχής της Γαλικίας-Βολινίας, του πρίγκιπα Ρομάν και του Ντανίλο.

Ακολουθεί η κατάκτηση των ουκρανικών εδαφών από την πολωνό-λιθουανική κοινοπολιτεία, αλλά και οι πρώτες απόπειρες εξεγέρσεων με τη συνεπικούρηση της Μόσχας. Ο Χρουσέβσκι αναφέρεται πρώτη φορά στην ανάπτυξη ουκρανικού εθνικού κινήματος στα μέσα του 15ου και στις αρχές του 16ου αιώνα στην περιοχή της Γαλικίας. Έπειτα συνεχίζει με την ιστορία των κοζάκων του Ζαπορόζιε, για την πολιτική/κοινωνική/ταξική και πολιτισμική ζωή των οποίων γίνεται εκτενής αναφορά.

Η ιστορία του Χρουσέβσκι ζωντανεύει μέσα από μια ποικιλία αποσπασμάτων λυρικών ποιημάτων, παραδοσιακών τραγουδιών και αφηγήσεων, στην ουκρανική γλώσσα, τα οποία όχι μόνο ψυχαγωγούν τον αναγνώστη του βιβλίου, αλλά καθιστούν την ιστορία του «λαϊκή» (κι όχι λαϊκίστικη), προσδίδοντάς στην αφήγηση έναν αέρα μυθολογίας, που ακόμη και σήμερα αναδεικνύεται σε ιστορικές διατριβές και εργασίες φοιτητών που ασχολούνται με τις πολιτισμικές σπουδές.

Για τον Χρουσέβκσι η ουκρανική εθνική ιδέα γεννιέται μέσα σε ένα πλήθος αδελφοτήτων, εκκλησιαστικών κύκλων που ξεπήδησαν μετέπειτα στο Λβοβ και στη δυτική Ουκρανία. Παρόλα αυτά, ο συγγραφέας συνδέει άμεσα την ιστορία των Κοζάκων της ανατολής (Ζαπορόζιε) με την ουκρανική εθνική αναγέννηση, κι έτσι από το 1600 και έπειτα ασχολείται διεξοδικά με τον βίο και πολιτεία των πρώτων hetmanate (βασίλεια ή πριγκιπάτα των Κοζάκων, δεν υπάρχει ελληνικά μετάφραση), τους πολέμους και τα ανδραγαθήματα των Κοζάκων εναντίον των Οθωμανών, που καταλήγουν φυσικά στον Χμελνίτσκι και τη μεγάλη εξέγερση εναντίον την πολωνικής εξουσίας, για τη δημιουργία του πρώτου ουκρανικού ανεξάρτητου μορφώματος.

Οι Κοζάκοι του Ζαπορόζιε, ο Χμελνίτσκι, ο Σκοροπάντσκι και ο Ιβάν Μαζεπά, που υμνούνται σήμερα ως οι εθνικοί αναγεννητές της νέας Ουκρανίας έχουν περίοπτη θέση στην ιστορία του Χρουσέβκσι, και περιγράφεται επαρκώς η σχέση τους με τη ρωσική και αυστριακή αυτοκρατορία, με τους Πολωνούς και τους Σουηδούς. Η «ηρωική» σύγκρουση του Μαζεπά με την Ρωσική αυτοκρατορία και η ήττα, σηματοδοτεί γα τον συγγραφέα την αρχή του τέλους της ουκρανικής αναγέννησης και εθνικής αυτοδιάθεσης, στην ανατολή και στη δύση.

Παρόλα αυτά, η ουκρανική εθνική ιδέα αρχίζει να επανεμφανίζεται τον 18ο αιώνα, όταν στις δυτικές περιοχές οι εκκλησίες προσπάθησαν να περισώσουν τα όποια υπολείμματα της πολιτισμικής ζωής των Ουκρανών και της εθνικής τους ταυτότητάς. Θα ακολουθήσει η αναγέννηση των ουκρανικών γραμμάτων στα ανατολικά, την οποία ο Χρουσέβκσι εντάσσει στο ρεύμα του εθνορομαντισμού που κυριαρχεί στον ευρωπαϊκό χώρο. Στα μέσα του 19ου αιώνα, η αδελφότητα Κυρίλλου και Μεθοδίου, η συνεισφορά του Σεβσένκο στην εθνική λογοτεχνία, ο Ντραγκομάνοβ, έρχεται να αγκαλιάσει και τη δυτική Ουκρανία και την Γαλικία, στην οποία έως τότε επικρατούσε ακόμα η πολωνική ή «αυτοκρατορική» συνείδηση.   

Η αφήγηση τελειώνει στις αρχές του 20ου αιώνα, λίγο πριν κυκλοφορήσει το βιβλίο. Ο Χρουσέβσκι θα ζήσει, για να βιώσει τις σταλινικές διώξεις και να αποβιώσει τελικά στο Κισλοβόντσκ του Σταυροπόλ της Ρωσίας, βαριά άρρωστος μετά από χειρουργική επέμβαση.

Το βιβλίο εδώ